Daktyle dla alergika, sportowca i nie tylko

 Daktyle dla alergika i sportowca.

Owoce te rzadko wywołują uczulenie, a jednocześnie stanowią zdrowy zamiennik cukru w ciastach i deserach. Dlatego w mojej kuchni suszone daktyle mają od dawna swoje stałe miejsce. Chciałam Wam dziś przekazać kilka pomysłów na proste dania z daktylami w roli głównej, które świetnie sprawdzą się nie tylko w kuchni alergika.

Pomysły na zastosowanie daktyli w kuchni alergika - przystawki z daktyli.

• suszone daktyle faszerowane pastą z ciecierzycy lub ulubionym twarożkiem (jeśli nie ma alergii na nabiał)
• suszone daktyle zawinięte w cienki plasterek boczku lub szynki i upieczone w piekarniku
• sałatka z roszponki lub rukoli z dodatkiem gruszki, daktyli, pieczonego buraka i ostrego sera (przy alergii na mleko można dodać np. smażony boczek lub inny mocno aromatyczny dodatek), do tego sos na bazie balsamico

Śniadania z daktylami:

• daktyle do doskonały dodatek do owsianki
• także poranna jaglanka z daktylami to świetny pomysł na zdrowe i sycące śniadanie
• energetyczny dodatek do porannego smoothie - szklanka mleka roślinnego, kilka daktyli, banan lub owoce jagodowe - zmiksować i pyszne śniadanie gotowe.

Słodycze domowe z daktylami:

• składni domowych batonik musli
• składnik ciast i ciastek - namoczone daktyle i zmiksowane mogą zastąpić nawet jajka w standardowych przepisach, a dodatkowo nadają wypiekom piękny kolor i aromatyczny słodki smak
• baza do serników czy tart nie wymagających pieczenia - można zmiksować daktyle z płatkami owsianymi i wiórkami kokosowymi, a następnie uformować z masy spod do ciasta.

Przeczytajcie więcej o alergii na daktyle i wartościach odżywczych tych naturalnych słodyczy.

Czytaj więcej »

Syrop daktylowy i daktyle - słodkie przysmaki nie dla każdego.

Syrop daktylowy - dobry zamiennik cukru?

Powracam do tematu zamienników cukru. Kolejny na liście jest syrop daktylowy, o który często pytacie.
Nie sposób omówić właściwości syropu daktylowego nie omawiając daktyli - jest on bowiem produkowany bezpośrednio z daktyli. Daktyle są doceniane na całym świecie ze względu na wyjątkową słodycz oraz wysoką zawartość składników odżywczych, witamin i związków mineralnych. W krajach arabskich bywają nazywane chlebem życia.

Jak produkuje się syrop daktylowy?

Syrop daktylowy jest produkowany bezpośrednio z daktyli. Daktyle zawierają bardzo wysoką zawartość cukrów, więc w celu wyprodukowania syropu są one po prostu podgrzewane z wodą, dokładnie miksowane, następnie powstała masa jest pasteryzowana i filtrowana. Podczas procesu produkcyjnego syrop daktylowy traci oczywiście część cennych wartości odżywczych z daktyli, ale zawartość witamin i związków mineralnych i tak jest wysoka w porównaniu z wieloma innymi substancjami tego typu. Najzdrowszy syrop daktylowy zrobicie sami w domu - przepis na dole artykułu.

Zalety daktyli i tym samym zalety naturalnego syropu daktylowego

• dużo zawartość błonnika (lepsza perystaltyka jelit)
• wysoka zawartość witamin (szczególnie B3)
• bogate w związki mineralne (m.in. potas, żelazo)
• zawierają przeciwutleniacze, luteinę, polifenole o naturalnych właściwościach przeciwbakteryjnych i przeciwnowotworowych
• wiele badań wykazało inne zdrowotne właściwości substancji zawartych w daktylach - antyoksydacyjne, antymutagenne, przeciwzapalne, osłaniające żołądek, hepatoprotekcyjne (ochrona wątroby), nefroprotekcyjne (ochrona nerek), przeciwnowotworowe i immunostymulujące.

Wady daktyli i tym samym wady syropu daktylowego

• podobnie jak większość suszonych owoców zawierają dużo cukrów prostych - aż 65% - należy jeść je z umiarem
• z cukrów zawierają głównie glukozę i fruktozę (fruktoza w dużym stężeniu nie jest korzystna dla zdrowia)
• mogą uczulać, może wystąpić reakcja krzyżowa z alergenami traw i brzozy
• wysoka zawartość naturalnych salicylanów (nie mogą ich jeść osoby cierpiące na alergię na salicylany)
• niewskazane dla osób, które muszą ograniczać zawartość cukrów w diecie
• podobnie jak inne suszone owoce zawierają sporo histaminy - lepiej ich unikać przy nietolerancji histaminy.

Wartość odżywcza daktyli

Daktyle zawierają ok 2% białka i aż 75% węglowodanów - z czego cukry proste stanowią ok 65%, zawartość błonnika wynosi ok 7%.

Wartości odżywcze świeżych daktyli (w 100 g). Suszone daktyle mają podobne wartości odżywcze jak świeże, zawierają trochę więcej błonnika.

Zawartość witamin w daktylach

Witamina C – 0,4mg
Tiamina – 0,052mg
Ryboflawina – 0,066mg
Niacyna - 1,3mg
Witamina B6 - 0,165mg
Kwas foliowy - 19µg
Witamina A – 10 IU
Witamina E – 0,05 mg
Witamina K - 2,7µg

Zawartość składników mineralnych w daktylach

Wapń – 39mg
Żelazo - 1,02mg
Magnez - 43mg
Fosfor - 62mg
Potas - 656mg
Sód – 2mg
Cynk - 0,29 mg
Na podstawie : USDA National Nutrient Database

Alergia na daktyle

Alergia na daktyle może niestety uniemożliwić używanie syropu daktylowego. W Polsce co prawda nie jest bardzo powszechna, ale przez to, że występuje reakcja krzyżowa z wieloma pyłkami roślin, to mogą wywołać objawy szczególnie u osób uczulonych na pyłki traw.
Daktyle mogą reagować krzyżowo m.in. pyłkami następujących roślin:

• Bylica
• Żyto uprawne
• Tymotka łąkowa
• Brzoza

Możliwe są także reakcje krzyżowe daktyli z pokarmami zawierającymi alergeny LTP.
Objawy alergii na daktyle mogą być podobne jak alergii na inne owoce - mogą to być wysypki, pokrzywki, drapanie w gardle, katar, a także w ciężkich przypadkach wstrząs anafilaktyczny. Tak więc podobnie jak przy wprowadzaniu do diety innych nowości, trzeba powoli sprawdzać czy daktyle nie będą uczulały dziecka. Ja ma lekkie objawy alergii po spożyciu daktyli (lekkie objawy syndromu alergii jamy ustnej) a Aleks na szczęście może jeść daktyle, były to jedne z niewielu owoców które mógł jeść jak był malutki. Gotowanie daktyli może zmniejszać ich właściwości alergiczne, ale nie we wszystkich przypadkach alergii (niektóre alergeny ulegają neutralizacji po obróbce cieplnej, ale inne są termostabilne, zależy na który alergen daktyli jesteście uczuleni).

Zawsze czytajcie skład opakowań z daktylami

Wydawać by się mogło, że do daktyli nie trzeba nic dodawać - jednak zdarzają się w sklepach suszone daktyle z substancją konserwującą - zwykle benzoesan sodu, kwas benzoesowy, sorbinian potatu lub sorbinian sodu, mogą być też gazowane dwutlenkiem siarki. Najlepiej oczywiście szukać daktyli bez tych dodatków lub ekologicznych. Zaskoczeniem było dla mnie też, że daktyle mogą zawierać dodatek...syropu glukozowego (trafiłam raz na taki produkt :)

Gdzie kupić dobre daktyle?

Daktyle są obecnie powszechnie dostępne, bez problemu kupicie je w marketach, sklepach ze zdrową żywnością i sklepach internetowych. Ciężko jest kupić idealne daktyle, bo nawet na tych ekologicznych jest zazwyczaj jest informacja o możliwej zawartości alergenów (przede wszystkim orzechów niestety). Dlatego ja dodatkowo zwykle płuczę daktyle przed spożyciem pod bieżącą wodą.
Ekologiczne, bez konserwantów - np.  TUTAJ

Gdzie kupić syrop daktylowy?

Jeśli chcecie kupić gotowy syrop daktylowy, to polecam ekologiczny np. TAKI
Ale syrop daktylowy najlepiej zrobić samemu, wystarczy kupić daktyle dobrej jakości, dolać trochę wody i zmiksować :-)

Przepis na domowy syrop daktylowy (w zasadzie mus daktylowy)

Składniki:

• garść niesiarkowanych (najlepiej ekologicznych) daktyli
• szklanka gorącej wody

Przygotowanie:
Daktyle wsypać do blendera i zalać gorącą wodą. Odstawić na kilka godzin, następnie zmiksować na gładką masę. Dodatkowo można przetrzeć syrop przez sito lub gazę, ale stracicie wtedy sporo błonnika.

Taki syrop (a właściwie mus) świetnie nadaje się do polewania deserów, słodzenia koktajli, do wypieków, a także do pieczenia mięs, baza do wykwintnych sosów. Raczej nie posłodzicie nim jednak kawy czy herbaty, bo nie jest on klarowny i nie rozpuści się w wodzie.
Tak przyrządzony syrop zachowuje wszystkie cenne właściwości daktyli, ale trzeba przechowywać w lodówce i spożyć w ciągu kilku dni.

Większą trwałością cechuje się syrop daktylowy gotowany. Można daktyle gotować, zmiksować i potem powstałą masę ponownie gotować, podobnie jak przy robieniu dżemów. Masa daktylowa będzie wtedy bardzo esencjonalna i aromatyczna, trzeba tylko liczyć się z pewną stratą witamin. Taki gotowany syrop można oczywiście zawekować i przechowywać jak dżemy. Jednak ponieważ daktyle są dostępne w sklepach cały rok, to uważam, że takie przetwory nie mają większego sensu, lepiej raz na tydzień zrobić sobie świeży, domowy syrop i zachować cenne właściwości odżywcze daktyli.
My taki domowy syrop używamy chętnie do różnego typu deserów, do pieczenia ciast, do dosładzania koktajli itp.

Czytaj więcej »

Jeżyny - rzadko uczulające owoce

Czy jeżyny (Rubus fruticosus) często wywołują alergię? Okazuje się, że nie. Zapraszam na kolejny artykuł do cyklu "alergia na owoce". Jest to dla mnie ważny temat, ponieważ u Aleksa alergia na owoce od samego początku stanowiła duży problem - uczulały go praktycznie wszystkie owoce, które próbowałam wprowadzić do jego diety. Dotychczas opisałam mango, które się u nas bardzo dobrze sprawdziło i stanowiło świetny zamiennik jabłek w jego diecie (od niedawna Aleks może jeść także jabłka bez objawów alergii - mam nadzieję, że ta wiadomość Was pocieszy - wyrastanie z alergii pokarmowej stało się u nas faktem :-).

Kolejnym trafionym owocem, były jeżyny - owoce, który początkowo automatycznie odrzucałam, ze względu na uczulenie synka na maliny (a maliny uczulają niestety często, ponieważ zawierają kilka typowych alergenów). Natomiast okazuje się, że jeżyny uczulają bardzo rzadko i wcale nie muszą uczulać krzyżowo z malinami. Mimo, że należą do tzw. "drobnopestkowców" często wykluczanych z diety alergików, nie zawierają najczęstszych, typowych dla innych owoców alergenów i u Aleksa świetnie się sprawdziły. A ja bardzo się cieszę, że Aleks mógł (i nadal może) jeść jeżyny, ponieważ są to owoce wyjątkowo wartościowe.

Wartość odżywcza jeżyn

• W 100 g świeżych jeżyn jest 43 kcal, w porównaniu z wieloma innymi owocami są ubogie w cukry i mają przez to niski indeks glikemiczny (IG=25) a np. jabłka mają IG=35.
• Dodatkowo są bardzo wartościowe. Zawierają cenny zestaw witamin i związków mineralnych - szczególnie witaminy C i K oraz folianów, stanowią też dobre źródło witamin z grupy B i betakarotenu. Jeżyny zawierają też liczne związki mineralne m.in. mangan, żelazo, magnez, potas, wapń i miedź.
• Bardzo istotne jest, że jeżyny zawierają silne antyoksydanty (m.in. antocyjany, kwasy fenolowe, kwas elagowy), związki te niszczą wolne rodniki stąd stanowią naturalny element profilaktyki nowotworowej.
• Zawierają dużo błonnika, co korzystnie wpływa na perystaltykę

Alergeny jeżyn

Nie wyizolowano dotychczas konkretnych alergenów, wiadomo jednak, że owoce te posiadają alergeny podobne do jednego z alergenów jabłka, ale nie stwierdzono najbardziej typowych i często uczulających alergenów jak te z rodziny LTP czy Bet-v-1. W literaturze opisano tylko pojedyncze przypadki reakcji alergicznych po spożyciu jeżyn.

Możliwe reakcje krzyżowe (mogą, ale nie muszę zaistnieć)

Zachować ostrożność przy alergii na inne owoce z rodziny różowatych czyli np. jabłka, gruszki, śliwki, migdały, maliny.

Właściwości zdrowotne jeżyn

Poza tradycyjnym sposobem podania jak dodatek do ciast, galaretek czy innych deserów, owoce te mają też pewne właściwości zdrowotne.

Np. wywar z owoców jeżyn działa lekko uspokajająco, a sok z jeżyn wykazuje działanie przeciwgorączkowe i napotne, polecany do stosowania przy przeziębieniach oraz do wzmocnienia organizmu.

W ziołolecznictwie wykorzystuje się także liście jeżyn, np. przy zgadze, grypie czy do kuracji oczyszczających. 

Jak podawać jeżyny małemu dziecku?

Najlepiej oczywiście jeżyny jeść bez żadnej obróbki, ale Aleks niestety nie chce iść jeść w formie naturalnej, są zbyt kwaśne. Krzywi się i wypluwa, nawet jak uda mi się znaleźć słodsze okazy. Przez to, że owoce te są dość cierpkie dobrze się sprawdza dodanie do nich innych słodszych owoców. Dlatego ze świeżych jeżyn zwykle robię musy z dodatkiem słodkich owoców jak mango, jabłek, suszonych daktyli lub ewentualnie syropu klonowego.

Pomysły na desery z jeżynami

• galaretka jeżynowa (mus jeżynowy + syrop klonowy + żelatyna lub agar agar)
• sos jeżynowo-daktylowy (duszone jeżyny z daktylami - można podać jako samodzielny deser lub polać kasze, makaron)
• koktajl jeżynowy - mus jeżynowy zmiksować z ulubionym mlekiem roślinnym, ewentualnie dosłodzić
• ciasta z jeżynami (np. w oparciu o ten przepis na szarlotkę)

Planuję zrobić większy zapas ekologicznych jeżyn i zrobić z nich konfitury na zimę (postaram się wrzucić na blog przepis) oraz zamrozić kilka porcji świeżych owoców. Wam polecam zrobić to samo, bo sezon na jeżyny trwa krótko. Jeśli znacie miejsca gdzie rosną dzikie jeżyny, koniecznie zróbcie małe zbiory, takie leśne są najbardziej wartościowe i macie pewność, że nie były niczym opryskiwane. Jeżyny ogrodowe są za to znacznie większe i słodsze, przez to smaczniejsze.

Koniecznie przeczytajcie moje pozostałe artykuły o alergii na owoce, znajdziecie tam sporo cennych informacji:

- alergia na owoce egzotyczne - mango

- alergia na owoce polskie - jabłka

Polecam też artykuły o alergii na warzywa.

Czytaj więcej »

Alergia na jabłka u dzieci i dorosłych

Jedz jabłka będziesz zdrowa, mówili…jedz jabłka na złość Putinowi, mówili. Ale co zrobić gdy na sam widok tego owocu źle się czujesz, a po ugryzieniu soczystego jabłka swędzą się usta, szczypie język a gardło drapie jak przy infekcji? Nie dla każdego pyszne, świeże jabłko to droga do zdrowia. U niektórych osób spożycie kawałka jabłka może wywołać nieprzyjemne objawy a nawet zaprowadzić na pogotowie (pamiętacie Królewnę Śnieżkę? Jabłko wcale nie było zatrute, a biedna Śnieżka po prostu padła ofiarą wstrząsu anafilaktycznego!).

Uczulenie na jabłka występuje bardzo często

Jabłko to owoc najczęściej wywołujący reakcje alergiczne, około 2% populacji Północnej i Centralnej Europy jest uczulonych na jabłka.  Alergia na jabłka występuje zarówno u dorosłych jak i u dzieci. W naszej rodzinie alergię na jabłka ma Aleks i ja.

Alergia na jabłka szczególnie często występuje u osób uczulonych na pyłek brzozy (nawet ponad 50% przypadków). Alergeny roślin nawet nie związanych ze sobą jak brzoza i jabłko mogą mieć podobną budowę, nazywane są wtedy homologami i układ odpornościowy traktuje je jak tego samego "wroga".  Dlatego wiele osób uczulonych na pyłek brzozy często „automatycznie” w zestawie otrzymuje alergię na jabłka - tak jak ja. Poza tym jabłko zawiera kilka różnych alergenów, dlatego uczestniczy w wielu reakcjach krzyżowych na inne pokarmy roślinne lub pyłki. Alergeny jabłka oraz możliwe reakcje krzyżowe (nie zawsze one występują) możecie dokładnie przestudiować w poniższej tabeli. 

Alergeny jabłka i możliwe reakcje krzyżowe

Jabłko zawiera wiele alergenów o różnym charakterze. Niektóre z tych alergenów wywołują niezbyt groźne objawy, ale inne mogą prowadzić nawet do reakcji anafilaktycznej. Uczulać może tylko jeden lub dwa z wymienionych alergenów lub wszystkie na raz (na szczęście rzadko)

Rodzaj alergenu	Homologi i możliwe reakcje krzyżowe	Dodatkowe informacje na temat alergenu
Mal d 1 PR-10 Homolog Bet v 1 Rybonukleza proteina transportująca fitosterydy	Bet v 1 brzoza  Cor a 1 leszczyna  Ara h 8 arachidy  Gly m 4 soja  Dau c 1 marchew  Api g 1 seler  Pru av 1 wiśnia  Aln g 1 olcha  Dio k 4 kaki	Alergen termolabilny (wrażliwy na działanie temperatury) – dlatego zwykle dobrze tolerowane są jabłka przetworzone, pieczone oraz jabłkowe soki pasteryzowane. Może powodować objawy zespołu alergii jamy ustnej (OAS) – zwykle łagodne i niegroźne dla życia. Reaguje z elementami układu immunologicznego śluzówki jamy ustnej, a traci swoje właściwości alergenne w wyniku trawienia w przewodzie pokarmowym - wpływ kwasu solnego i enzymów trawiennych (pepsyny), dlatego zazwyczaj nie dochodzi do reakcji ogólnoustrojowych nawet po spożyciu jabłka surowego. Jego stężenie w owocu wzrasta wraz z czasem przechowywania jabłek. Największe stężenie alergenu jest bliżej szypułki jabłka. Uczulenie na ten alergen zwykle następuje wtórnie do alergii na brzozę.
Mal d 2 TLP proteina podobna do taumatyny	Cap a 1 papryka  Act c 2 kiwi  Pru av 2 wiśnia  Jun a 3 cedr japoński	Alergen termostabilny, oporny na trawienie i gotowanie. Pozostaje aktywny nawet po 2 godzinach trawienia sokami trawiennymi żołądka i dwunastnicy.  Jego znaczenie kliniczne jest słabo poznane. Proteina podobna do taumatyny – TLP (Thaumatin-like protein), odpowiada za słodki smak owocu
Mal d 3 LTP proteina transportująca lipidy	Cor a 8 orzech laskowy  Pru d 3 śliwka  Pru Av 3 czereśnia  Pru p 3 brzoskwinia  Par j pomurnik  Art v 3 bylica  Zea m 14 kukurydza  Pru Av 3 wiśnia  Pru d 3 śliwka  Aspa o 1 szparagi  Lac s 1 sałata  Vit v 1 winogrona  Jug r 3 orzech włoski  Pru ar 3 morela  Par j 1 pomurnik  Art v 3 bylica  Amb a6 ambrozja	Alergen termostabilny, odporny na gotowanie i działanie HCL i enzymów proteolitycznych. Uczulenie na Mal d 3 jest czynnikiem ryzyka predysponującym do ogólnych reakcji alergicznych. Może powodować OAS, ale także poważne objawy ogólnoustrojowe i wstrząs anafilaktyczny.  Ciężkie objawy mogą wystąpić szczególnie po spożyciu jabłka po okresie głodówki lub po wysiłku fizycznym. Szczególnie duże stężenie jest w skórce i w jabłkach bardzo dojrzałych. Dłuższe przechowywanie powoduje stopniowy spadek stężenia LTP w jabłkach.
Mal d 4 Profilina- białko wiążące aktynę	Pyr c 4 gruszka  Api g 4 seler  Pru Av 2 czereśnia  Cap a 2 papryka  Bet v 2 brzoza  Phl p 12 trawy  Pru av 4 wiśnia  Dau c 4 marchew  Cor a 2 orzech laskowy  Pyr c 4 gruszka  Pru p 4 brzoskwinia  Mus xp 1 banan  Ana c 1 ananas  Lit c 1 liczi  Gly m 3 soja  Ara h 5 orzeszki ziemne  Lyc e 1 pomidor  Cuc m 2 melon	Profilina jabłkowa, jest stabilna w kontakcie ze śliną (stąd zwykle objawy miejscowe okolicy jamy ustnej) ale rozpada się pod wpływem enzymów żołądka, w ciągu kilku sekund. Objawy uczulenia na ten alergen są zwykle łagodne i miejscowe. Rzadziej wywołuje objawy niż Mal d 1 i Mal d 3. Profilina jest panalergenem, jeśli ktoś ma alergię na profilinę to ma też alergię na wiele innych pokarmów pochodzenia roślinnego oraz pyłków. Odmiana Granny Smith jest szczególnie bogata w odpowiednik profiliny.
Mal d IFR	Dau c IFR marchew  Mus xp banan  Bet v 5 brzoza  Mango  Pomarańcza  Groch  Kukurydza  Tytoń	Uznawany za mający niewielkie znaczenie kliniczne, jednak może powodować objawy alergii. Białko związane z reduktazą izoflawonu (IFR)
Komponenty CCD		To związki wspólne dla pyłków roślin, owoców i warzyw. Znaczenie kliniczne jest niewielkie, ale przeciwciała dla CCD mogą powodować fałszywie dodatnie wyników badań w panelach specyficznych IgE

Jakie są objawy alergii na jabłka?

Przy alergii na pyłek brzozy i współistniejącej alergii na jabłka (alergen Mal d 1) mamy do czynienia zwykle z tzw zespołem alergii jamy ustnej (oral allergy syndrome – OAS), objawy pojawiają się natychmiast po spożyciu.  Świąd okolicy ust, pieczenie języka, podrażnienie gardła, język pokrywa się czerwonymi plamkami. U innych osób objawy mogą być nieco inne, mniej lub bardziej nasilone. Nie są one groźne dla życia, ale należy unikać spożywania takich pokarmów, bo z czasem objawy mogą się bardziej nasilić. Może tak być, że objawy OAS pojawiają się tylko w okresie pylenia brzozy, a poza tym okresem jabłko można jeść bez objawów. Zazwyczaj objawy te wywołują jedynie owoce surowe, a ugotowane/upieczone już nie. Wyjaśnienie tego zjawiska znajdziecie w tabeli.

Rzadziej występują reakcje ogólnoustrojowe, wymioty, pokrzywka, wstrząs anafilaktyczny (głównie przy uczuleniu na alergen z grupy LTP).
Mogą wystąpić też stany zapalne jelit (biegunki, kał ze śluzem), nasilenie atopowego zapalenia skóry, katar sienny i wszelkie inne objawy alergiczne.
Pewnym objawem alergii na jabłka jest także ich "nielubienie" - ja na samą myśl o surowym jabłku czuję niesmak i tracę apetyt, za to  pieczone jabłka czy szarlotka działają na mnie zupełnie odwrotnie :-)

U Aleksa objawy alergii na jabłka dotyczyły przede wszystkim przewodu pokarmowego (m.in. bóle brzuszka), natomiast ja mam typowe objawy zespołu alergii jamy ustnej.

Jakie odmiany jabłek są najmniej uczulające?

Okazuje się, że niektóre odmiany jabłek rzadziej wywołują objawy alergii u osób uczulonych na jabłka, wynika to z rożnego stężenia alergenów w poszczególnych odmianach jabłek.

Za wysoce alergizujące odmiany jabłek uznaje się m.in.:
Granny Smith
Jona Gold 
Golden Delicious
Cox Orange
Braeburn

Odmiany jabłek mniej uczulające:
Gloster
Jamba
Boskoop
Macoun
Altlander. 
Szczególnie rzadko uczulają odmiany Elise i Santana (tylko ok. 50% osób uczulonych na jabłka miało objawy po spożyciu jabłek Santana)

Owoce ekologiczne zwykle zawierają mniejsze stężenie alergenów niż przemysłowe. Poza tym owoce nieekologiczne mogą zawierać pozostałości środków ochrony roślin, które też mogą wywoływać reakcje alergiczne. Duży wybór ekologicznych owoców jest obecnie w niektórych marketach i sklepach internetowych.

Trwają też prace naukowe nad odmianą hipoalergicznych jabłek dzięki inżynierii GMO – czy chciałabym zjeść takie jabłko? Nie wiem :)

Czy można się odczulić na jabłka?

Odczulanie (immunoterapia swoista) dotyczy przede wszystkim alergenów wziewnych. Wykazano, że u większości pacjentów uczulonych na brzozę, po odczulaniu na jej pyłki zaobserwowano poprawę tolerancji na jabłko, jednak u części nie było zmian, a u części nastąpiło nawet pogorszenie tolerancji na jabłko. Wyniki różnią się w zależności od źródła. Za zgodą lekarza można też próbować nabyć tolerancję tych owoców spożywając regularnie niewielkie ilości jabłka, oczywiście jeśli alergia jest tylko łagodna.

Jeśli nie jabłka to co? Jakie owoce rzadziej uczulają?

W Polsce większość popularnych owoców łącznie z jabłkiem należy do rodziny różowanych (Rosaceae). Dlatego może się zdarzyć, że przy uczuleniu na jabłko reakcję będą wywoływać też inne owoce z tej rodziny. Za najczęściej uczulające w tej rodzinie uznaje się zwykle jabłka i brzoskwinie, dlatego warto spróbować tych rzadziej uczulających jak gruszka, śliwa czy morela. Jeśli jednak uczulają też inne owoce z tej rodziny, warto szukać alternatyw wśród owoców należących do innych rodzin np. 
- daktyle (rodzina arekowate)
- mango (nanerczowate)
- jagody, borówki (rodzina wrzosowate)
- porzeczki, agrest (agrestowate)
- szaron/kaki (hebankowate)
- opuncja figowa (kaktusowate)
Na pewno znajdziecie jakieś wartościowe i nieuczulające owoce dla Swoich dzieci i dla siebie.

Dla dociekliwych - Wybrane publikacje na temat występowania alergii na jabłka.

Pokarmy zawierające homologi Bet v 1 bardzo często wywołują reakcje alergiczne, zwykle w postaci OAS. Jednak w pewnych sytuacjach alergeny te mogą także wywołać reakcję anafilaktyczną, np. gdy napoje zawierające te białka są szybko wypite po aktywności fizycznej, nagłe i wysokie stężenie alergenów może skutkować anafilaksją, jak opisano u pacjenta, który wypił napój jabłkowy z 60% koncentracją owoców. (Röseler 2013)

W krajach śródziemnomorskich częściej spotyka się uczulenie na alergen LTP i dlatego objawy alergii na jabłko są poważniejsze niż w Holandii, gdzie dominuje uczulenie na homolog pyłku brzozy Bet v 1 (Le 2012)

40% pacjentów z egzemą miało pozytywny wynik testów alergicznych na jabłko. (Hoffman 1975)

Alergia na jabłka jest stwierdzana średnio u 50% pacjentów z alergią na pyłki brzozy. (Yamamoto 1993)

U 37 pacjentów uczulonych na owoce z rodziny Rosaceae: 30 miało dodatni wynik testów na brzoskwinię, 16 na jabłko, 11 na morelę, 9 wiśnię, 8 śliwkę, 7 migdały, 6 gruszkę. (Asero 2000)

W badaniu u 57 dzieci poniżej 1 roku, 43 dzieci 12-35 mcy i 42 dzieci 3-15 lat z AZS wykonano testy skórne. U dzieci poniżej roku najczęściej uczulało jajo kurze. W późniejszym wieku jabłko, marchew, groszek i soja wywoływały alergię tak często jak jajo kurze.(Hannuksela 1987)

U dzieci i nastolatków najczęściej wywoływały objawy alergii: jabłko, orzech laskowy, soja, kiwi, marchew i pszenica. (Roehr 2004)

Badanie u 389 pacjentów z Holandii, Austrii, Włoch i Hiszpanii uczulonych na jabłko. W Holandii, Austrii i Włoszech >90% pacjentów wykazywało tylko łagodne objawy okolicy jamy ustnej, a alergia była związana z alergenem jabłka Mal d 1 i uczuleniem na pyłek brzozy. Natomiast w Hiszpanii częściej występowały poważniejsze reakcje ogólne u >35% pacjentów, były one powiązane z alergią na brzoskwinię i uczuleniem na alergen Mal d 3 jabłka (niespecyficzna LTP).

Spośród 276 dorosłych z objawami alergii pokarmowej, najczęściej uczulającymi pokarmami były orzech laskowy, jabłko i skorupiaki. (Eriksson 1978)

Wykazano że w trakcie pylenia brzozy objawy alergii po spożyciu jabłka były bardziej nasilone niż poza sezonem pylenia – u osób uczulonych na pyłek brzozy. (Skamstrup 2001)

Dania - 101 pacjentów z alergią na pyłek brzozy i/lub orzech laskowy - stwierdzono alergię na ekstrakt jabłka u 8%, a u 28% alergię na skórkę jabłka, (Andersen et al. 1978)

Finlandia - 73 pacjentów z alergią na pyłek brzozy – alergię na jabłko stwierdzono u 63% (Lahti et al. 1980)

Francja - 142 dzieci z alergią pokarmową stwierdzono alergię na jabłko u 0,7% (Rance & Dutau 1997)

Niemcy - 167 pacjentów z alergią na pyłki i pokarmy stwierdzono alergię na jabłko u 93% (testy skórne) i 84% (wywiad kliniczny) (Jankiewicz et al. 1996)

Niemcy - 80 pacjentów z alergią pokarmową związaną z pyłkami, alergię na jabłko stwierdzono u 41% (Boehncke et al. 1998)

Niemcy - 30 pacjentów z alergią pokarmową związaną z pyłkami, alergię na jabłko stwierdzono u 87% (Möller et al. 1997)

Włochy - 262 pacjentów z alergią na owoce lub warzywa - alergia na jabłko występowała u 53% (Ortolani et al. 1988)

Włochy - 100 pacjentów z alergią pokarmową na owoce lub warzywa – alergia na jabłko u 45% z nich (Ortolani et al. 1989)

Włochy - U 16 pacjentów z alergią pokarmową najczęściej uczulał orzech laskowy (50%), orzeszki ziemne (38%), kiwi (31%), jabłko (19%), orzech włoski (19%) (Ricci 2005)

Japonia - 171 pacjentów z alergią na pyłek brzozy – wykazano alergię na jabłko u 13% z nich (Yamamoto et al. 1995)

Holandia - 79 pacjentów z alergią na pyłki drzew wykazano alergię na jabłka 65% (test skórny), 68% (test z krwi) i 44% (wywiad kliniczny). (de Groot et al. 1996)

Hiszpania - 84 pacjentów uczulonych na bylicę (bez alergii na inne pyłki), stwierdzono alergię na jabłko u 1,2% z nich. (Garcia-Ortiz et al. 1996)

Szwecja - 128 pacjentów z alergią na pyłki, przy alergii na pyłki brzozy – alergię na jabłko stwierdzono u 90%, przy alergii na trawy/bylicę stwierdzono alergię na jabłko u 46% osób. (Dreborg & Foucard 1983)

Szwajcaria - 111 pacjentów z alergią pokarmową powiązaną z pyłkami wykazano alergię na jabłka u 83% (Bircher et al. 1994)

Szwajcaria - 402 dorosłych osób z alergią pokarmową – 1,5% miało alergię na jabłka i kiwi. (Wüthrich 1993)

USA - 137 pacjentów z alergią na lateks stwierdzono alergię na jabłka u 2%. (Kim & Hussain 1999)

148 pacjentów (dzieci z alergią) u 2% wykazano objawy alergii na jabłko. (Ogle et al. 1980)

USA - Spośród 34 pacjentów uczulonych na pyłki drzew 71% wykazało pozytywne wyniki testów na jabłka. (Hsieh et al. 1995)

Holandia - pacjenci uczuleni na pyłki drzew – wyniki testów skórnych na jabłko 64,6%, brzoskwinię 77,2% i orzech laskowy 89,9%.(de Groot 1996)

Jabłko to najczęściej uczulający pokarm u osób uczulonych na pyłek brzozy z OAS (Helbling 1977)

inne źródła - Buczyłko K.: Alergeny i nie tylko: jabłko. Alergia, 2013, 4: 29-32

Rysunek- Adam i Ewa - Adriaen van der Werff [Public domain], via Wikimedia Commons

Czytaj więcej »

Jakie owoce dla alergika? Alergia - owoce mango

Czy alergikowi można podawać owoce egzotyczne? Które owoce mają większe właściwości uczulające? To częste pytania rodziców, szczególnie gdy występuje alergia pokarmowa na rodzime owoce jak jabłka czy gruszki. Mój synek jest uczulony dla wiele owoców. Niestety nadal nie może jeść jabłek, śliwek, na czarnej liście mamy także jagody, borówki, maliny i wiele innych polskich owoców. Uczulony jest także na banany. Musiałam zatem szukać zamienników wśród owoców egzotycznych.

Czy alergikowi można podać owoce egzotyczne?

Poszukiwanie bezpiecznych owoców lepiej rozpocząć od produktów lokalnych - gruszki, śliwki, wiśnie, czereśnie, porzeczki, jagody...wybór jest duży. Co jednak zrobić gdy polskie owoce uczulają? Wtedy można sięgnąć po owoce południowe. Jednak generalnie owoce egzotyczne nie są polecane małym dzieciom i alergikom - głównie ze względu na ogromne ilości chemii jaka towarzyszy ich produkcji. Owoce te są transportowane na ogromne odległości, są zbierane zanim dojrzeją, muszą być zabezpieczone przed gniciem, pleśnią, insektami...a mimo to gdy znajdą się sklepie wyglądają pięknie i apetycznie, bez żadnych plamek czy cech psucia...łatwo można się domyślić ile jest w nich chemii.

Dlatego moim zdaniem owoce egzotyczne dla dzieci (a szczególnie dzieci z alergią pokarmową) powinny pochodzić z upraw ekologicznych. Warto szukać też suszonych owoców egzotycznych lub przetworów z tych owoców jak soki, przeciery czy konfitury.

Należy pamiętać, że niektóre owoce mogą sprzyjać uwalnianiu histaminy i z tego powodu lepiej ich unikać przy alergii. Należą tutaj m.in. banany, papaja, ananas, kiwi, truskawki, owoce cytrusowe, awokado. Więcej informacji o nietolerancji histaminy znajdziecie tutaj - Nietolerancja histaminy a alergia

Pierwszym surowym owocem egzotycznym jaki podałam Aleksowi było mango. Próbę z mango konsultowałam wcześniej z alergologiem, który stwierdził, że nie ma co się obawiać "przecież najwyżej dostanie wysypkę". Oczywiście jest to duże uproszczenie, bo reakcja na uczulające pokarmy może przebiegać także w postaci reakcji anafilaktycznej. Dlatego u dzieci, które miały w przeszłości incydenty reakcji natychmiastowych jak pokrzywka czy obrzęk warg, języka nowości wprowadza się bardzo ostrożnie, czasem nawet w warunkach szpitalnych.
Przed podaniem można też wetrzeć kropelkę soku na skórę przedramienia, jeśli nie ma reakcji to kolejnego dnia podać kropelkę na błonę śluzową ust. A jeśli nadal nie ma reakcji, można kolejnego dnia spróbować podać odrobinkę do jedzenia. Dla Aleksa mango okazało się bezpieczne - synek nie miał żadnych objawów alergii a ja byłam szczęśliwa że wreszcie może zjeść smaczny, soczysty owoc.

Zanim Aleks dostał mango zrobiłam dokładny przegląd dostępnych publikacji na temat alergii na mango.

Informacje zamieszczone na tzw portalach "parentingowych" stawiały mango raczej w negatywnym świetle, jako owoc z grupy częściej uczulających, w jednym worku z innymi rzeczywiście często uczulającymi "egzotykami" jak kiwi.

Natomiast przegląd publikacji naukowych wykazał, że mango uczula znacznie rzadziej niż np. popularne jabłka.

"Nadwrażliwość na owoce mango jest bardzo rzadkim zjawiskiem i może przebiegać zarówno jako reakcja natychmiastowa, jak i opóźniona." (Shah i Gera, 2014)

Reakcje krzyżowe z alergenami mango

Wadą mango jest to, że zawiera dużą liczbę potencjalnych alergenów i reaguje krzyżowo z licznymi alergenami.

Mango (Mangifera indica) należy do rodziny Anacardiacae (Nanerczowate), należą do niej także gatunki wymienione poniżej, z którymi reakcja krzyżowa jest bardzo prawdopodobna. Reakcje krzyżowe z mango mogą obejmować:

• pyłki - bylicy, brzozy
• inne owoce - banan, papaja, awokado, jabłko, gruszka, brzoskwinia
• warzywa - marchew, seler, pomidor
• rośliny z rodziny Anacardiacae  - orzechy nerkowca, pistacje, trujący bluszcz
• LATEKS (często spotykany tzw zespół lateksowo-owocowy)

Niektóre alergeny mango (proteiny i glikoproteiny):

Man i 1 - 40-kDa
Man i 2 - 30-kDa
Man i 3 - profilina
oraz kilka innych potencjalnych alergenów - 46-kDa, 15-kDa, 38-kDa, 45-kDa, 94-kDa, 67-kDa

Alergia na mango

Podobnie jak z innymi alergenami, uczulenie na mango może wystąpić w wyniku wcześniejszego spożycia mango lub innego owocu z rodziny Anacardiaceae.
Alergia na mango częściej może wystąpić u osób uczulonych na lateks, pyłki brzozy lub bylicy.
Owoce mango nie tracą właściwości uczulających nawet w wyniku gotowania, przetwarzania czy obróbki enzymatycznej. Nie zauważono także zmiany właściwości uczulających mango w zależności od stopnia dojrzałości.

Ponadto mangowiec posiada pewne uczulające/drażniące substancje które mogą wywołać reakcję kontaktową, znajdują się one m.in. w skórce mango.
Do tych substancji należy uroshiol (obecny także w tzw. trującym bluszczu). Uroshiol odpowiada na przypadki kontaktowej alergii lub kontaktowego zapalenia skóry, dlatego skórki mango lepiej nie przegryzać zębami :-)

Właściwości odżywcze mango

Mango zawiera duże ilości beta karotenu i witaminy C, witamin z grupy B oraz wapń, żelazo, potas. Wartość energetyczna 100g świeżego owocu wynosi 65 kcal.
Mangowiec zawiera także mangiferynę (w miąższu jest jej niewiele, występuje głównie w korze i liściach) o działaniu przeciwdrobnoustrojowym i przeciwwirusowym.
Z jego pestek wyrabia się olej, który ma zastosowanie w kosmetyce, jest m.in. naturalnym filtrem przeciwsłonecznym.

Jeśli nie mamy dostępu do świeżego ekologicznego mango, z powodzeniem sprawdza się także ekologiczne mango suszone. Suszone mango (niesiarkowane) jest dość twarde, dlatego zalewam kilka kawałków mango ciepłą wodą wieczorem, a następnego dnia miksuję na mus - jest naprawdę pyszny.

Mango podaję Aleksowi  nie częściej niż 2 razy w tygodniu, ponieważ synek ma tendencję do uczulania na takie produkty, które spożywa zbyt często.

A tu pyszna bomba witaminowa - zdrowy mus z dyni i mango (przepis wkrótce :-).

Źródła:
Shah A., Gera K., Immediate hypersensitivity reaction with mango, Pneumonol. Alergol. Pol. 2014; 82: 445–453
Ukleja-Sokołowska N. et al, Alergia na owoce egzotyczne, Alergia Astma Immunologia 2014, 19 (1): 16-20
Luo F. et al., Quantification and Purification of Mangiferin from Chinese Mango (Mangifera indica L.) Cultivars and Its Protective Effect on Human Umbilical Vein Endothelial Cells under H2O2-induced Stress, Int J Mol Sci. 2012; 13(9): 11260–11274.

Czytaj więcej »