Buraki dla alergika – czy to dobry pomysł?

Warzywa w diecie alergików stanowią bardzo ważny element. Dostarczają cennych witamin, minerałów i korzystnie wpływają na stan fizjologicznej mikroflory. Uczulają też znacznie rzadziej niż owoce czy produkty pochodzenia zwierzęcego. Spośród warzyw dla alergików na szczególną uwagę zasługują… buraki. Te niepozorne bulwy korzeniowe to prawdziwe bogactwo składników odżywczych i prozdrowotnych. Zobacz, dlaczego warto włączyć buraki do diety alergika.

Uczulenie na buraki - czy alergik może jeść buraczki?

Pamiętam, że w dzieciństwie lubiłam buraki tylko w jednej formie – tarte buraczki na ciepło podawane jako jarzynka do kotletów mielonych. Ten tradycyjny polski zestaw obiadowy skradł moje serce w wieku kilku lat i ta miłość trwa do dziś :-) Aleks odziedziczył po mnie słabość do buraczków w wersji obiadowej i jemy je dość często w takiej formie. 

Jednak obecnie buraki w naszej diecie alergików pojawiają się także w wielu innych pysznych opcjach – carpaccio z buraków, pyszne sałatki z dodatkiem pieczonych buraków, smaczne zupy (nie tylko tradycyjny barszczyk), różnego rodzaju koktajle, zakwas buraczany, a nawet ciasta z dodatkiem tartych buraków. 

Przepisów na dania z buraków jest mnóstwo i nawet jeśli nie lubicie buraków w tradycyjnej formie, to na pewno znajdziecie jakiś ciekawy przepis dla siebie lub dla małych alergików na portalu Przepisy.pl - zobacz tutaj.

Właściwości odżywcze buraków

Buraki dostarczają organizmowi mnóstwo cennych składników - witamin i minerałów.

• potas
• magnez
• wapń
• fosfor
• żelazo
• cynk
• mangan
• bor
• chrom
• kobalt
• witaminy A, C, E, B1, B6, B3, B9, 

Gotowane buraki zawierają niewiele białka i prawie 10% węglowodanów.

Buraki - właściwości zdrowotne

Przykładowe właściwości buraków dla zdrowia:

• zawierają betaninę, przeciwutleniacz który może zapobiegać powstawaniu guzów nowotworowych

• zawierają składniki, które chronią wątrobę i wspomagają jej pracę

• są dobrym źródłem roślinnego żelaza, polecane są weganom

• zawierają bogactwo naturalnych antyoksydantów, które chronią organizm przed wolnymi rodnikami

• wspierają perystaltykę jelit i są korzystne dla flory bakteryjnej przewodu pokarmowego

Zdecydowanie warto włączyć je do swojej diety i regularnie spożywać! 

Alergia na buraki

Alergia na buraki to reakcja alergiczna, która może pojawić się po spożyciu buraków lub po kontakcie z nimi np. podczas obierania lub wdychania oparów gotowanych buraków.

Alergia na buraki, mimo że spotykana jest bardzo rzadko, jednak czasem występuje.

Dlatego, jeśli podajecie dziecku burak po raz pierwszy, to podobnie jak w przypadku wprowadzania wszelkich nowości u alergików zdecydowanie lepiej zacząć od małej ilości gotowanego lub pieczonego buraka i obserwować, czy nie pojawiają się niepokojące objawy alergii na buraki.

Objawy alergii na buraki

Podobnie jak w przypadku innych alergii objawy mogą być zróżnicowane, zależą od typu reakcji, nasilenia alergii oraz wieku pacjenta. Najczęściej obserwuje się następujące objawy alergii na buraki:

• katar sienny

• zaczerwienione, swędzące oczy

• alergiczne zapalenie spojówek

• atak astmy, skurcz oskrzeli

• obrzęk alergiczny

• reakcja anafilaktyczna (bardzo rzadko)

• dolegliwości jelitowe – np. biegunka, ból brzucha, wymioty

• wysypka skórna, pokrzywka

Uczulenie na buraki u niemowlaka będzie miało raczej inne objawy niż u osoby dorosłej.

U niemowląt może to być wysypka na buzi, ulewanie, bóle brzuszka. U starszych dzieci wysypka alergiczna pojawia się zwykle w zgięciach kolan i łokci.

Uczulenie na buraki – objawy

Pozostałe objawy, które mogą wystąpić to m.in.:

• biegunka po burakach

• wysypka po burakach

• pokrzywka po burakach

• kaszel po burakach

• ból brzucha po burakach

Alergia na buraki – alergeny krzyżowe

Burak ćwikłowy to roślina z rodziny roślin Amaranthaceae, która obejmuje także komosę ryżową i szpinak. W związku z tym alergia krzyżowa może występować między burakami, komosą ryżową i szpinakiem.

Alergeny buraków

W burakach stwierdzono następujące alergeny:

• Beta v 1 - białko podobne do Ole e 1, który jest alergenem występującym w drzewach oliwnych

• Beta v 2 to białko profilinowe, panalergen, który może wywoływać alergię

• Lipid Transfer Proteins (LTP) – są to alergeny odporne na działanie ciepła i nie ulegają zniszczeniu po obróbce termicznej. Ten alergen znajduje się również w liściach buraka. Jest to powszechny alergen, występujący m.in. w wielu owocach, stąd może występować alergia krzyżowa między tym alergenem buraka a alergenami owoców

• Chitynaza - obecna w liściach buraka ćwikłowego, może wywoływać alergię u osób uczulonych na lateks

Pamiętajcie jednak, że buraki to jedne z bezpieczniejszych warzyw dla alergików i naprawdę rzadko wywołują alergię. Mam nadzieję, że nie należycie do tych nielicznych pechowców i możecie w pełni korzystać z prozdrowotnych i odżywczych właściwości buraczków!

Czytaj więcej »

Szparagi zielone - warzywa dla alergika

Szybko szybko! Zaraz się kończy sezon na szparagi!! Korzystajcie póki można, naprawdę warto. Szparagi to dość częsty element diety Aleksa, ponieważ są zdrowe i co najważniejsze, nie wywołują u niego reakcji uczuleniowej (dość rzadko są przyczyną alergii pokarmowej). My najczęściej jadamy szparagi zielone. Biała odmiana jest uprawiana bez dostępu światła, wtedy nie wytwarza się w nich zielony barwnik. Do tego mają jedną poważną wadę - trzeba je obierać ;-). Białe szparagi posiadają też przez to nieco mniej wartości odżywczych niż szparagi zielone, bo wiele wartościowych substancji znajduje się właśnie tuż pod skórką.

Cenne właściwości odżywcze szparagów

Szparagi uznawane są za jedne z najzdrowszych i najsmaczniejszych warzyw. Warzywa te są pyszne, delikatne, lekkostrawne stanowią doskonałą bazę setek przepisów, w menu dzieci mogą się znaleźć od ok 8 miesiąca życia. Zawierają cenne witaminy, składniki mineralne i przeciwutleniacze m.in:

- są bardzo niskokaloryczne (ok 20 kcal/100g) co akurat dla nas nie ma znaczenia, ale może zainteresować osoby na diecie niskokalorycznej.

- kwas foliowy (10 pędów = 225mcg = 50% dziennego zapotrzebowania), witamina K (80mcg/100g = 100% dziennego zapotrzebowania), witamina C (25mg/100g), witamina E (1,2 mg/100g), witaminy z grupy B i betakaroten (ok 500mcg/100g).

- potas, sód, żelazo, fluor, wapń, magnez, fosfor, selen, mangan

- inne wartościowe związki  - glutation (ok 70mg/100g, wspiera oczyszczające funkcje wątroby), asparagina, fruktany (prebiotyk, który sprzyja rozwojowi fizjologicznej mikroflory jelit), błonnik

Właściwości zdrowotne szparagów

Warzywo to oficjalnie nazywa się "szparag lekarski". Co prawda formalnie nie jest uznawane za roślinę leczniczą, ale ze względu na zawartość asparaginy i innych związków czynnych biologicznie, mają kilka istotnych właściwości:

- zalecane w okresie ciąży ze względu na bogactwo witamin, w szczególności folianów

- są moczopędne, stymulują pracę nerek

- poprawiają perystaltykę jelit

- obniżają ciśnienie krwi (zawierają dużo potasu a mało sodu - korzystne przy nadciśnieniu)

- oczyszczają układ limfatyczny

- działają przeciwnowotworowo

Uwaga - szparagi zawierają dużą ilość puryn - z zasad purynowych powstaje w organizmie kwas moczowy, który w niektórych przypadkach powoduje powstawanie kamieni moczanowych lub dnę moczanową, dlatego szparagów lepiej unikach przy tych schorzeniach.

Skąd ten dziwny zapach moczu po spożyciu szparagów?

Podczas rozkładu asparaginy i S-metylmetioniny w moczu powstają związki zawierające siarkę - metanotiol, dimetylosulfid, dimetylodisulfid, dimetylosulfotlenek, dimetylosulfon i bis-(metyltio)metan. Mają one specyficzny zapach. Większość ludzi produkuje nieprzyjemny zapach moczu, ale tylko kilkadziesiąt procent z nas jest w stanie go wyczuć, jest to uwarunkowane genetycznie. Cóż...ja go wyczuwam :))

Zajmijmy się teraz tym, co najbardziej interesuje alergików. 

Czy szparagi mogą uczulać? 

Czy alergia na szparagi jest często spotykana?

Jak już doskonale wiecie, wszystko może uczulać. Szparagi nie są tu wyjątkiem i także mogą wywoływać objawy alergii, zarówno po spożyciu, jak po kontakcie ze skórą. Objawy alergii na szparagi są podobne jak przy alergii na inne produkty i w skrajnych przypadkach mogą prowadzić nawet do wstrząsu anafilaktycznego. 

Surowe szparagi mają większe zdolności uczulające i dość często mogą wywoływać alergię kontaktową (szczególnie u osób pracujących przy zbiorze czy obróbce szparagów)

Natomiast odnośnie alergii pokarmowej, to szparagi należą do warzyw uczulających dość rzadko (ugotowane), warto je więc spróbować wprowadzić je do diety alergika. 

Alergeny szparagów

Dotychczas wykazano istnienie co najmniej kilku różnych alergenów w pędach szparagów. Wśród nich większość jest wrażliwa na wysoką temperaturę, jednak nie wszystkie. Dlatego gotowanie szparagów zmniejsza ryzyko wywołania alergii, ale go nie wyklucza.

- Aspa o 1.01 i 1.02 -  LTP (lipid transfer protein) - ciepłostabilnne, nie ulegają neutralizacji podczas gotowania

- Aspa o 4 - profilina 

- Aspa o Bet v 1 homolog  - alergen podobny do alergenu pyłku brzozy Bet v 1 

Alergeny kontaktowe: 

Szparagi zawierają silny alergen kontaktowy 1,2,3-Trithiane-5-carboxylic acid, w największych ilościach obecny jest na początku sezonu zbiorów, w młodych pędach. Alergen ten odpowiada za dość częste występowanie objawów alergii kontaktowej u osób mających częsty kontakt z surowymi szparagami.

Alergia krzyżowa na szparagi

Możliwe reakcje krzyżowe - ze względu na obecność alergenów z głównych grup (profilina, LTP i homolog Bet v 1) istnieje dużo możliwych reakcji krzyżowych, ale pamiętajcie, wcale nie muszą one występować:
- spokrewnione rośliny - cebula, czosnek, szczypior, por
- brzoza i alergeny reagujące krzyżowo z brzozą (większość owoców - m.in. jabłka, gruszki, brzoskwinie, kiwi, wiele warzyw, m.in. marchew, seler)

Mrożenie szparagów

Sezon na szparagi jeszcze trwa, ale trzeba się spieszyć, powoli będą się kończyć. Jak go przedłużyć? Najlepiej zamrozić. Ja mrożę tylko zielone szparagi. Kupuję świeże, tego samego dnia je dokładnie myję, suszę. Kroję na małe kawałki i mrożę. Dodatek mrożonych szparagów świetnie urozmaicają zimowe zupy i dania warzywne. A mrożone szparagi nie są powszechnie dostępne w sprzedaży, dlatego warto zrobić własne mrożonki.

A poniżej nasze ultraproste przepisy na zielone szparagi dla dzieci i dorosłych, mam nadzieję że wypróbujecie.

Zielone szparagi trzeba dokładnie umyć i odłamać zdrewniałe końcówki, nie trzeba ich obierać. Najwięcej swoich właściwości  szparagi zachowują, gdy są gotowane krótko, kilka minut w osolonym wrzątku lub na parze, podane po prostu jako dodatek do obiadu. Oprócz takiego klasycznego podania, często jemy szparagi podsmażane (nieco mniej zdrowe, ale pyszne) i oczywiście zupę krem ze szparagów.

Szparagi podsmażane na oliwie - pokrojone, surowe szparagi wrzucam na rozgrzaną oliwę i krótko podsmażam, dodaję troszkę soli i czarnuszkę, można też posypać płatkamii teff, wtedy powstaje ciekawa panierka. Podaję je na ciepło do obiadu lub na zimno do kanapek.

Zupa krem z zielonych szparagów - pół litra osolonej wody i 4 ziemniaki (lub pół batata) gotuję ok 10 minut, można dodać dowolne przyprawy, w innym garnku na oliwie przez ok 10 minut duszę pokrojone szparagi (10 sztuk). Szparagi wraz z powstałym sosem dodaję do ziemniaków i gotuję wszystko do miękkości. Przed podaniem miksuję.

W temacie warzyw dobrych dla alergików polecam też post o dyni.

Czytaj więcej »

Dynia dla alergika

Jesień to idealna pora na to, żeby w kuchni alergika zagościła "królowa jesieni" czyli sezonowa dynia.

Dynia uznawana jest za warzywo rzadko uczulające i jest polecana dla alergików jako zamiennik marchwi. 

Ze względu na wysoką zawartość betakarotenu oraz cennych witamin i mikroelementów dynia stanowi zdrową i smaczną alternatywę dla dzieci uczulonych na marchew, a do tego jest bardzo delikatna i lekkostrawna. Przecier z ugotowanej dyni z powodzeniem może stanowić pierwszy produkt wprowadzony do diety niemowlęcia.

Kiedyś dynię przyrządzałam sporadycznie, ale odkąd przygotowuję posiłki dla mojego małego alergika, w naszej kuchni pojawia się znacznie częściej. Niestety rozszerzanie diety Aleksa zaczęliśmy "tradycyjnie" czyli od marchewki, która jak się szybko okazało uczulała synka. Po marchewkowej próbie dość długo miał  silną wysypkę, dodatkowo nie pojawiła się ona od razu, ale dopiero trzeciego dnia po wprowadzeniu marchewki do diety. Na szczęście próbę z dynią przeszedł bez żadnych objawów i stanowi ona stały element jego diety.

Aleks w wieku niemowlęcym bardzo chętnie jadł dyniowe papki i do tej pory ze smakiem zjada zupkę krem z dyni. Ze względu na dość neutralny smak dynia świetnie nadaje się zarówno do przyrządzania dań słodkich czy przekąsek (racuszki, ciastka, rozmaite desery, dżemy) oraz dań obiadowych (zupy, dodatek do dań warzywnych, mięsnych, kasz, ryżu...).

Najczęściej używam w kuchni dynię Hokkaido, która ma tę zaletę że nie trzeba jej obierać lub dynię masłową (piżmową), która łatwo się obiera i ma trzon pozbawiony pestek. 

Kilka faktów na temat tego wartościowego warzywa jakim niewątpliwie jest dynia

Informacje ważne dla alergików:

• dynia jest uznawana za pokarm o niskim ryzyko wywołania uczulenia, alergia pokarmowa typu IgE na dynię była opisywano bardzo rzadko, ale niestety część dzieci może mieć uczulenie na dynię.
• głównym alergenem występującym w owocach dyni jest profilina (Cuc p 2), jednak ulega ona rozkładowi pod wpływem pepsyny (enzym trawienny żołądka) dlatego zazwyczaj uczulenie ogranicza się do okolicy jamy ustnej (zespół alergii jamy ustnej). Inne poznane alergeny dyni to: Cuc p (f225), Cuc p (oksydaza kwasu askorbowego), Cuc p cyklofilina
• alergia krzyżowa może wystąpić z pestkami dyni oraz z innymi warzywami z rodziny dyniowatych - wykazano możliwe alergie krzyżowe m.in. z melonem, arbuzem, ogórkiem i cukinią
• alergia krzyżowa na dynię może wystąpić także przy alergii na pyłki chwastów oraz ambrozji
• objawy alergii na dynię mogą być takie same jak przy innych pokarmach - wysypka, objawy ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, śluzowe kupki, wymioty, ulewanie), infekcje dróg oddechowych, a w wyjątkowych przypadkach nawet wstrząs anafilaktyczny.

Dynia zawiera mniej azotanów

Dynia ma bardzo ważną właściwość - w porównaniu z "konkurencyjną" marchwią przyswaja znacznie mniej szkodliwych azotanów, w związku z tym jest bezpieczniejsza dla dzieci. Oczywiście i tak najlepsza będzie dynia uprawiana w gospodarstwach ekologicznych lub z przydomowego ogródka. 

Wartość odżywcza dyni

Jest to bardzo wartościowe warzywo. Dynia jest niskokaloryczna, zawiera witaminy z grupy B (szczególnie dużo B2), witaminę PP, kwas foliowy, beta-karoten (prowitamina A) i witaminę C oraz minerały m.in. potas, dużo wapnia, żelazo, fosfor, magnez. Poza tym dynia zawiera pektyny i korzystnie wpływa na pracę przewodu pokarmowego, jest lekkostrawna, łagodna dla żołądka i jelit, polecana przy rekonwalescencji.

Wartość odżywcza w 100g ugotowanej dyni

Wartość kaloryczna - 20kcal (83,7 kJ)
Witamina A - 4992 IU
Witamina C-4,7 mg
Witamina E-0,8 mg
Witamina K - 0,8 mcg
Ryboflawina - 0,1 mg
Kwas foliowy - 9 mcg
Niacyna - 0,4 mg

Odmiany dyni

Dynia należy do rodziny dyniowatych (Cucurbitaceae Juss.) uprawiana już od 5 tysięcy lat p.n.e.
Istnieje kilka popularnych odmian dyni, posiadają one podobne właściwości odżywcze, ale tak jak pisałam nasze ulubione typy to dynia Hokkaido oraz dynia piżmowa (masłowa).

Zalety dyni Hokkaido - ciemnopomarańczowy, zwarty miąższ zapewnia większą koncentrację korzystnych składników, szczególnie betakarotenu i witaminy B1. Poza tym zazwyczaj nie wymaga obierania i można podawać ją ze skórką. Obierać tę dynię powinno się głównie dla małych dzieci (poniżej 12 miesięcy) dla których nawet taka delikatna skórka może być ciężkostrawna. Najlepiej wybierać cięższe okazy, ponieważ te lekkie zwykle mają bardzo wąski miąższ a za to dużo miejsca zajmuje w nich włóknisty środek z pestkami.

Zalety dyni piżmowej(masłowej) - także ma ciemniejszy miąższ niż dynia zwyczajna, co świadczy o wyższej zawartości karotenu. Poza tym jest niezwykle wygodna w przygotowaniu, gdyż jej trzon zawiera jednolity miąższ pozbawiony pestek (dlatego najlepiej wybierać okazy z grubszym trzonem). Dynię masłową łatwo można obrać i pokroić na ładne okrągłe plastry, bez problemu można ją też zetrzeć na tarce.

Pora wprowadzić dynię do jadłospisu - polecam Wam przepis na smaczną i prostą w wykonaniu zupę krem z dyni.

Czytaj więcej »